Το ιστορικό υποκείμενο της καπιταλιστικής παλινόρθωσης: ορισμένες σκέψεις

1. Η ιστορική εμπειρία του σοσιαλισμού στον 20ό αιώνα έδειξε με χέρια και με πόδια ότι η “εργαζόμενη διανόηση”, τα στελέχη της παραγωγής, ήταν η εμβρυακή μορφή της αστικής τάξης που εξακολούθησε να γεννιέται ξανά και ξανά στις συνθήκες της σοσιαλιστικής οικοδόμησης, όσο αυτή δεν έχει ακόμα λύσει με οριστικό τρόπο τις αντιθέσεις που κληρονομεί από τον καπιταλισμό. Είναι λάθος η εργαζόμενη διανόηση να βλέπεται σε εκείνη τη φάση ως ενδιάμεσο στρώμα (βλ. θέσεις Στάλιν 1936), μιας και με την απαλλοτρίωση της καπιταλιστικής ιδιοκτησίας το στρώμα αυτό εκτοξεύεται στην κορυφή της πυραμίδας στο χώρο της παραγωγής. Και πρέπει να μελετήσουμε πρωτίστως το χώρο της παραγωγής αν θέλουμε να δώσουμε απαντήσεις στο ερώτημα της καπιταλιστικής παλινόρθωση και να παραμείνουμε συνεπείς μαρξιστές.

2. Με βάση το παραπάνω, κομβικό ρόλο στη σοσιαλιστική οικοδόμηση παίζει η αντίθεση πνευματικής – σωματικής εργασίας. Η δύναμη του στρώματος αυτού έγκειται στο μονοπώλιο που κατέχει πάνω στη γνώση, στην αδυναμία της εργατικής τάξης να διοικεί συνολικά η ίδια την παραγωγή αμέσως μετά την κατάληψη της εξουσίας. Γι’ αυτό η εργατική τάξη, έχοντας την εξουσία, είναι αναγκασμένη να έρχεται σε συμβιβασμό και να παραχωρεί στην εργαζόμενη διανόηση ιδιαίτερα προνόμια, διατηρώντας τόσο τη διάκριση διοικητικής – εκτελεστικής εργασίας, όσο και τις διακρίσεις στο επίπεδο των υλικών απολαβών (μορφή υπεραξίας;).

3. Βάσει των προνομίων που απολαμβάνει το στρώμα αυτό αναπτύσσει ιδιαίτερη (αστική) ταξική συνείδηση, που μεταφράζεται:

Continue reading

Advertisements