Από το “σοσιαλφασισμό” στα Λαϊκά Μέτωπα [1]: οι πρώτες προσεγγίσεις δύο καινούριων φαινομένων

Εισαγωγή – μεθοδολογικές παρατηρήσεις

Η σειρά αυτή έχει στόχο να εξετάσει κριτικά τη διαμόρφωση της πολιτικής της 3ης Διεθνούς απέναντι στο φασισμό την περίοδο 1924-1935. Κύριο χαρακτηριστικό αυτής της περιόδου είναι αρχικά η πρωτογενής διαμόρφωση μιας πολιτικής ανάλυσης – ερμηνείας του φασιστικού φαινομένου, σε στενή συνάρτηση με το επίσης καινούριο φαινόμενο της ανόδου σοσιαλδημοκρατικών κομμάτων στην εξουσία, και στη συνέχεια η επεξεργασία της θέσης αυτής και η μετατόπιση στην πολιτική των Λαϊκών Μετώπων που συντελέστηκε το 1935, στο 7ο συνέδριο της Διεθνούς, και καθόρισε τη στάση των κομμουνιστικών κομμάτων στις κρίσιμες πολεμικές συγκρούσεις που ακολούθησαν. Και οι δύο αυτές πολιτικές έχουν δεχτεί σφοδρές κριτικές ως αναποτελεσματικές ή ακόμα και καταστροφικές για το εργατικό κίνημα. Η μεν γραμμή του “σοσιαλφασισμού” συνήθως κατακρίνεται ως αριστερίστικη επειδή υποτίθεται αρνούνταν την αντιφασιστική συνεργασία με τα σοσιαλδημοκρατικά κόμματα, η δε πολιτική των Λαϊκών Μετώπων ως δεξιά επειδή οδηγούσε στη συνεργασία με κομμάτια της αστικής τάξης, και “επομένως” οδήγησε το εργατικό κίνημα στην ενσωμάτωση. Οι κριτικές αυτές έχουν ψήγματα αλήθειας, συνολικά όμως περισσότερο συσκοτίζουν παρά φωτίζουν την πραγματικότητα.

Πριν προχωρήσουμε στην εξέταση των κειμένων της εποχής, οφείλουμε να κάνουμε τρεις γενικές μεθοδολογικές επισημάνσεις που αφορούν το πως πρέπει να διαβάζουμε την πολιτική ιστορία, ή και την ιστορία των ιδεών γενικότερα.

Continue reading