Σχέδιο θέσεων για την επαναστατική στρατηγική των μπολσεβίκων (πέντε σημεία και δύο ερωτήματα)

Στόχος μου δεν είναι μια γενική επισκόπηση της επαναστατικής θεωρίας, αλλά η απόκρουση συγκεκριμένων ιδεολογημάτων, τα οποία κυριαρχούν και καθορίζουν τις αναλύσεις του συνόλου των ελληνικών πολιτικών δυνάμεων που εντάσσουν τον εαυτό τους στην επαναστατική αριστερά, σχετικά με την επανάσταση και τη στρατηγική που οδηγεί σε αυτή. Περίοπτη θέση στα ιδεολογήματα αυτά κατέχει η διαβόητη “θεωρία των σταδίων”. Αφού κατασκευάζεται μια καρικατούρα θεωρίας κάτω από αυτό τον όρο, η καρικατούρα αυτή ανατρέπεται πανηγυρικά. Η “θεωρία των σταδίων”, με τον τρόπο που συνήθως περιγράφεται, μπορεί να χωρέσει αντιδιαμετρικά αντίθετες θεωρίες, επαναστατικές και ρεφορμιστικές, μαζί και τη λενινιστική στρατηγική της επανάστασης. Γι’ αυτό και πρόκειται για καρικατούρα: αποσιωπεί προβλήματα, περνάει αυθαίρετες υποθέσεις ως αυτονόητες, παραχαράσσει την ιστορική αλήθεια.

Από που να ξετυλίξουμε αυτό το κουβάρι; Από την αρχή, από την επανάσταση του Οκτώβρη. Για να αποφύγουμε συμπεράσματα που εξάγονται με βιασύνη με βάση μετέπειτα εξελίξεις στον 20ό αιώνα, για να χτίσουμε μια στέρεη βάση κριτικής σε αυτή την καρικατούρα, θα πρέπει καταρχήν να εξετάσουμε ξεχωριστά την επαναστατική στρατηγική που οδήγησε τους μπολσεβίκους στη νίκη.

Πέντε σημεία για τη λενινιστική στρατηγική της επανάστασης:

1) Ο Λένιν στο έργο του διαχωρίζει επανειλημμένα και με σαφήνεια, λογικά και ιστορικά, την επερχόμενη επαναστατική διαδικασία στη Ρωσία σε δύο διακριτά στάδια, επιμένει στο διαχωρισμό αυτό και κατηγορεί αντίπαλα πολιτικά ρεύματα επειδή συγχέουν αυτά τα δύο και συσκοτίζουν τις διαφορές και τις σχέσεις ανάμεσά τους. Τα στάδια αυτά είναι η δημοκρατική και η σοσιαλιστική επανάσταση.

2) Το έργο “δύο τακτικές της σοσιαλδημοκρατίας στη δημοκρατική επανάσταση” καταπιάνεται αποκλειστικά με τα συγκεκριμένα ζητήματα γύρω από τη δημοκρατική επανάσταση: προσωρινή κυβέρνηση, συντακτική συνέλευση, δημοκρατική δικτατορία, καθώς και τη στάση κάθε τάξης και πολιτικού ρεύματος απέναντι στα ζητήματα αυτά και την ίδια την επανάσταση. Αντίθετα, δεν καταπιάνεται καθόλου με το ζήτημα της σοσιαλιστικής επανάστασης, παρά μόνο για να περιγράψει με γενικό τρόπο το πλέγμα των ταξικών σχέσεων μέσα στο οποίο αυτή θα αναπτυχθεί, και το οποίο πλέγμα θα προκύψει από τη νίκη της δημοκρατικής επανάστασης. Ο Λένιν εξηγεί και υπερασπίζεται την επιλογή του αυτή.

3) Η δημοκρατική επανάσταση -στην πραγματικότητα κάθε επαναστατική διαδικασία- ενώνει στις γραμμές της διαφορετικές κοινωνικές τάξεις και στρώματα, με διαφορετικούς προσανατολισμούς, σκοπούς και συμφέροντα. Η στάση κάθε τάξης απέναντι στην επανάσταση, η φιλική ή εχθρική τοποθέτηση, ο συνεπής ή ασυνεπής χαρακτήρας αυτής της τοποθέτησης, καθορίζεται από τη θέση της στην παραγωγή και τις σχέσεις που τη συνδέουν με τις άλλες τάξεις και με την πολιτική εξουσία. Αντίστοιχα καθορίζονται και οι ταξικές κοινωνικές συμμαχίες.

4) Με τις “θέσεις του Απρίλη” (1917) ο Λένιν αναθεωρεί τις μέχρι τότε διατυπωμένες θέσεις του, όχι επειδή τις έκρινε λαθεμένες, αλλά επειδή η εξέλιξη των κοινωνικών συνθηκών στη Ρωσία κατέστησε πλέον τις συνθήκες τις οποίες περιέγραφαν ξεπερασμένες (συνθήκες τσαρικής απολυταρχίας), τη διαδικασία που περιέγραφαν τετελεσμένη (δημοκρατική επανάσταση) και επομένως τις θέσεις αναντίστοιχες με τη νέα πραγματικότητα. Δεν τις εγκαταλείπει επειδή τις θεωρεί λαθεμένες για τις συνθήκες που διατυπώθηκαν, όπως έχει υποστηριχθεί ή αφήνεται να εννοηθεί από πολλά και ετερόκλητα πολιτικά ρεύματα. Οι “θέσεις του Απρίλη” δεν είναι άρνηση των “δύο τακτικών”, είναι μετεξέλιξή τους. Δεν αναιρούν τις παλιές θέσεις, τις επιβεβαιώνουν.

5) Ο Λένιν, στην πορεία από το Φλεβάρη στον Οκτώβρη του 1917, αναλύει την καινούρια κατάσταση βασισμένος στις ταξικές σχέσεις που ο ίδιος είχε εύστοχα προβλέψει και περιγράψει με γενικούς όρους από το 1905. Εμπλουτίζει την ανάλυσή του, και αυτό που μέχρι τότε περιέγραφε με γενικό τρόπο, το περιγράφει πλέον με συγκεκριμένο, μιας και είναι ήδη ιστορικά τετελεσμένο. Ταυτόχρονα αναλύει τα καινούρια καθήκοντα των μπολσεβίκων. Η πορεία των επαναστάσεων το έτος 1917 επιβεβαιώνει τις θέσεις του.

Και δύο ερωτήματα για την ταξική συνείδηση:

Ερώτημα 1: Γιατί η ρώσικη εργατική τάξη ενδιαφέρονταν για την αστική-δημοκρατική επανάσταση;

Ερώτημα 2: Γιατί η επανάσταση του Φλεβάρη του 1917 δεν μπορούσε να είναι σοσιαλιστική;

Έπεται συνέχεια.

Advertisements

Comments are closed.